آریاطب
چرا درمانهای نوین سرطان همیشه به نفع بیماران نیستند؟
بررسی تعامل علم، سرمایه و مراقبتهای درمانی
خلاصه
کتاب «متاستاز: ظهور صنعت سرطان و افقهای مراقبت» تصویری همهجانبه و سیاسی از دنیای سرطان ارائه میدهد. نفیس حسن نشان میدهد که چالشهای درمان سرطان صرفاً علمی نیستند؛ بلکه نیروهای اقتصادی و سیاسی تعیین میکنند چگونه تحقیقات انجام شوند و کدام اولویتها در درمانها مورد توجه قرار گیرند. این اثر تلفیقی است از تاریخچه تحقیقات سرطان، نقد نظام دارویی و سیاستهای سلامت، و تحلیل رویکردهای پیشگیری و درمان. خواننده با مطالعه کتاب به درک عمیقتری از رابطه پیچیده علم، سرمایه و زندگی انسانها دست مییابد.
در سال ۲۰۰۰، بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت آمریکا، اظهار داشت: «اکنون قابل تصور است که نسلهای آینده، سرطان را تنها بهعنوان یک صورت فلکی بشناسند.» با گذشت بیش از دو دهه، سرطان هنوز یکی از چالشهای بزرگ سلامت عمومی باقی مانده است؛ پیشبینیها حاکی از آن است که مرگ و میر ناشی از سرطان تا سال ۲۰۵۰ تقریباً دو برابر خواهد شد و ابتلا به انواع تومورها در افراد زیر ۵۰ سال افزایش یافته است. این پیشبینی در مراسم بزرگداشت نقشهبرداری ژنوم انسان مطرح شد؛ نقشهای که وعده ارائه ابزارهای نوین برای پژوهشگران سرطان را میداد و در امتداد «جنگ علیه سرطان» بود که سی سال پیش توسط ریچارد نیکسون آغاز شد.
کتاب «متاستاز» پاسخی روشن به این پرسش ارائه میدهد که چه عواملی سبب شد دستاوردهای علمی وعدهدادهشده نتوانند به کاهش باری که سرطان بر جامعه وارد میکند، منجر شوند. نفیس حسن بهطور دقیق به نحوه تعامل تحقیقات سرطان با نظامهای سودمحور داروسازی، بیمه سلامت و سیاستهای اقتصادی میپردازد و نشان میدهد که چالشهای درمان سرطان تنها ناشی از پرسشهای علمی بیپاسخ نیستند؛ بلکه نیروهای سیاسی و اقتصادی تعیین میکنند کدام سوالها پرسیده شوند و کدام پاسخها مشروع شمرده شوند.
واقعیت اینکه درمانهای سرطان بسیار پرهزینه هستند و تولیدکنندگان دارو به سوددهی خود توجه میکنند، برای بسیاری غیرمنتظره نیست. اما حسن تحلیل خود را فراتر میبرد و نشان میدهد چگونه زندگی حرفهای او میان بخش سلامت، جایی که به عنوان سازماندهنده کارگری فعالیت میکند، و پژوهش در مؤسسه تحقیقات اجتماعی بروکلین تقسیم شده، او را قادر ساخته است به شکافی عمیق در تعامل بین علم و سرمایهداری پی ببرد.
او تاریخچه تحقیقات سرطان را بهصورت سیستماتیک ارائه میدهد و توضیح میدهد چگونه فهم ما از سرطان بهعنوان بیماری ناشی از جهشهای ژنی شکل گرفته است، با این حال تمرکز صرف بر این جنبه، همواره منجر به ارائه مؤثرترین درمانها نشده است. حسن نیروهای بازار پشت ابزارهای علمی و گرایشهای فلسفی مؤسسات پژوهشی اصلی را به بحث میگذارد و شکاف بین پیشگیری و درمان سرطان را برجسته میکند. او نشان میدهد که تمرکز فزاینده بر «فروش» درمانها، غالباً بر مبنای انگیزههای سیاسی و اقتصادی است تا ضرورتهای علمی، از جمله نظارت بر مواد شیمیایی که انسانها در معرض آن قرار میگیرند.
در این چارچوب، «متاستاز» اثری کاملاً سیاسی است. حسن سرمایهداری و نحوه انجام علم و پزشکی در بستر آن را عامل کلیدی وضعیت تحقیقات سرطان و شیوع بیماری میداند. او به شرایط کاری پژوهشگران، فشار برای تولید نتایج قابل فروش و تأثیر این عوامل بر فرآیند تحقیق اشاره میکند.
اگرچه برخی واژگان کتاب ممکن است برای خوانندگان محافظهکار چالشبرانگیز به نظر برسد، اما حقایق ارائهشده از جمله محدودیت پاسخدهی داروهای سرطان مورد آزمایشهای دولتی آمریکا و تعداد گسترده داروهایی که طول عمر بیماران را افزایش نمیدهند نیاز به راهکارهای رادیکال را آشکار میسازد.
«متاستاز» کتابی آسان برای مطالعه نیست. این اثر ترکیبی از مفاهیم زیستشناسی و نظریه سیاسی است که فهم آن را چالشبرانگیز میکند. در برخی موارد، لحن و سبک کتاب به پایاننامه علمی نزدیک است و افزودن فصل تکمیلی درباره اصول زیستشناسی مولکولی میتوانست به درک بهتر کمک کند. با این حال، وقتی حسن تجربه شخصی خود با سرطان را به اشتراک میگذارد، کتاب به یادآوری آسیبهای اقتصادی-اجتماعی که بر زندگی افراد وارد میشود، میپردازد و ارتباطی انسانی با خواننده برقرار میکند.
سبک چگال و ترکیبی کتاب، بهویژه پرداختن به فلسفه مارکسیستی در متن، در علم رایج آمریکا کمتر دیده میشود، اما روشنکننده و ضروری است. حسن با نگاهی امیدوارانه، خواننده را به تصور افقهای نوین مراقبت و آغاز سازماندهی برای دستیابی به آنها دعوت میکند، حتی اگر این افقها در نگاه اول دور و دستنیافتنی به نظر برسند.
یوتیوب مصرفی